KRYMINALISTYKA
Placówki, których funkcjonowanie przyczynia się do rozwoju polskiej kryminalistyki:
- Instytut Ekspertyz Badawczych w Krakowie (toksyny, dokumenty, pismo, wypadki komunikacyjne. Podlega MSW
- Szkoły Wyższe
- Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji
- wydziały kryminalistyki na szczeblu wojew. (daktyloskopia, pismo, narzędzia, broń palna)
- laboratoria Żandarmerii Wojskowej
Twórca kryminalistyki - H.Gross - 1893, choć w zasadzie uporządkował on tylko wiedzę, którą gromadzili jego poprzednicy.
Pierwsze metody identyfikacji:
- antropologia
potem:
- fotografia
- daktyloskopia
BIEGŁY A ORGAN PROCESOWY
Organ Procesowy musi powołać biegłego, gdy:
- wchodzą w grę okoliczności wymagające specjalnej wiedzy
- mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy
Ocena biegłego: przedmiotowa, dokonywana stosownie do konkretnych okoliczności sprawy, dot. wiedzy wykraczającej poza wiadomości sędziego.
Gdy sędzia posiada wiedzę specjalną i tak musi powołać biegłego, sytuacja nie powołania bowiem jest procesowo niedopuszczalna.
Prezes sądu posiada listę biegłych sądowych. Powołanie jednak biegłego z tej listy nie jest obowiązkowe i zarówno sędzia, jak i prokurator może powołać innego biegłego.
EKSPERTYZA - ogół czynności badawczych biegłego
-badania
-opinia: sprawozdanie pisemne z przeprowadzonych badań oraz kończące je wnioski
Opinia abstrakcyjna: gdy biegły może sformułować ustną opinię od razu, bez prowadzenia jakichkolwiek badań.
EKSPERTYZY:
ZESPOŁOWE, gdy kilku biegłych tej samej specjalności prowadzi badania
KOMPLEKSOWE, gdy kilku biegłych o różnej specjalności wydaje wspólną lub osobną opinię
„Superekspertyza”- nie ma takiej możliwości. Nikt , ani żadna instytucja nie może sobie przypisywać takich możliwości.
Biegli mają możliwość konfrontacji, nie mogą jednak uzgadniać opinii.
Rozstrzygnięcie biegłego nie jest dla sądu wiążące i ma on prawo swobodnej oceny opinii.
Opinia biegłego ma jednak charakter szczególny, gdyż sąd nie może sam wydać opinii wymagającej wiedzy szczególnej.
OGLĘDZINY
- umożliwiają znalezienie dowodów rzeczowych, pozwalają odkryć sposób i motyw działania sprawcy oraz postawić hipotezy, co do poczytalności podejrzanego. Także przyznanie się podejrzanego jest konfrontowane z miejscem oględzin.
Oględziny = badanie miejsca zdarzenia (termin szerszy - mieści się w nim także pewien proces intelektualny oraz, często obecność specjalistów).
Oględziny powinien przeprowadzić prokurator, jednakże de facto zwykle czyni to policja. Aby dokonać oględzin trzeba mieć dwie grupy:
- oględzinowa
- operacyjna (poszukuje osobowych środków dowodowych) tzw. rozpytanie
Czynności:
- zabezpieczenie miejsca zdarzenia:
>ochrona śladów przed zniszczeniem, ewentualna pomoc poszkodowanym,
>ostrzeżenie innych osób o wykonywaniu czynności.
A.Oględziny w pomieszczeniu zamkniętym (na przykładzie zabójstwa)
- faza statyczna: nie dokonuje się żadnych zmian w miejscu zdarzenia (wyj. udzielanie pomocy), liczbę osób powinno ograniczyć się do minimum.
Należy ustalić: czy sprawca nie pozostawił śladów zapachowych (ew. pies), czy potrzebni są jacyś specjaliści (np. od balistyki czy mechanoskopii), a także przeprowadzić penetrację terenu (otoczenie budynku, klatka schodowa) poszukując ew. śladów (sprawca mógł pozbyć się narzędzi ) z poszukiwaniem ewentualnych kolejnych ofiar.
Ustala się też wstępny charakter zdarzenia (zabójstwo, samobójstwo, nieszczęśliwy wypadek)
Opisuje się ślady, które są, ale także te których nie znaleziono (np. dot. okien).
Wykonuje się pomiary.
- faza druga: protokół, zdjęcia fotograficzne, nagranie video. Wykonuje się zdjęcia ogólnoorientacyjne i zdjęcia sytuacyjne.
- faza dynamiczna - oględzin szczegółowych.
Metody przeprowadzania oględzin:
- obiektywna: oględziny wszystkiego, bez ocen, wyłącznie rejestracja
- subiektywna: dokonuje się pewnych ocen, odnotowuje się procesy intelektualne
Gdy miejsce znalezienia zwłok nie jest miejscem zabójstwa konieczne jest odszukanie miejsca popełnienia zbrodni, by tam przeanalizować ślady i przesłuchać świadków.
Fotografia jest często jedynym sposobem utrwalenia śladu. Dokumentuje ona wygląd i cechy indywidualne śladu. Ma też dużą wartość dowodową.
Przy każdym zdjęciu powinna być podziałka, która pozwoli określić wielkość danego śladu.
Zwłoki należy sfotografować z czterech stron i opisać położenie kończyn, a dopiero potem przystąpić do ich oględzin. Wtedy też trzeba ustalić kiedy nastąpił zgon (porównując temperaturę ciała z temp. pomieszczenia, ubiór, wagę, plany pośmiertne i zesztywnienie zwłok). Obserwuje się również, czy na ciele ofiary nie występują ślady walki (co też utrwalamy).
Drugi etap oględzin zwłok wykonuje lekarz medycyny sądowej. Odzież powinna być zdejmowana w obecności prokuratora, każda część osobno i umieszczona w opakowaniach papierowych (aby nie zachodziły procesy gnilne). Ślady na odzieży powinny korespondować z obrażeniami na ciele ofiary.
Kolejnym etapem będzie sekcja zwłok i badanie poszczególnych komór ciała.
Opis wszystkich czynności zamieszcza się w protokole podpisanym przez lekarza i prokuratora (który nie kieruje sekcją, ale powinien w niej uczestniczyć).
B. Oględziny w terenie otwartym
- kiedy przeprowadzane są w nocy, w dzień powinny być powtórzone (to samo dot. oględzin terenu).
Utrwalanie oględzin:
- protokół (z uwzględnieniem warunków panujących w miejscu zdarzenia, środków użytych do szukania śladów, osób, które dokonywały czynności, ustaleń i sposobu zabezpieczenia śladów)
- plan miejsca zdarzenia
- zdjęcia fotograficzne (zdjęcia panoramiczne, zdjęcia poszczególnych śladów, ogólnoorientacyjne), w konkretnych okolicznościach zdjęcia w podczerwieni.
Plan - narysowany w skali, dobrze jeżeli znajdą się na nim jakieś punkty odniesienia. Zaopatrzony jest w legendy.
Szkic – nie zachowuje się skali, podaje się co najwyżej odległości liniowe; opis często na szkicu; dlatego całość jest zwykle mniej czytelna niż na planie.
EKSPERTYZA – czynności od momentu podjęcia przez organ procesowy decyzji o konieczności powołania biegłego.
W wąskim znaczeniu: tylko opinia końcowa, wydana po przeprowadzeniu wszystkich czynności.
Czynności przy powoływaniu biegłego:
- nawiązanie kontaktu z biegłym (aby prawidłowo i prawidłowego biegłego powołać)
- należy także prawidłowo sformułować pytanie do biegłego
- dostarczenie biegłemu materiału do badania (i ew. materiał porównawczy)
- ustalenie terminu w jakim możliwe jest wykonanie ekspertyzy.
Parametry zgonu:
- spadek temp. ciała (ok. 1 C na godz.)
- stężenie pośmiertne (po ok. 2 godz. częściowe, po 8 godz. całkowite)
- plamy opadowe (od 1 godz. po ustaniu krążenia, do 4 godz. mogą zmienić położenie)
- procesy gnilne (po upływie 40 godz.)
- pobudliwość mięśni na środki elektryczne
- reakcja źrenic i gruczołów potowych na środki farmakologiczne
-pomiar stężenia niektórych pierwiastków (np. potasu) w ciele zmarłego